Door de aanhoudende droogte en de hoge temperaturen zijn de waterpeilen en debieten van bijna alle onbevaarbare waterlopen verder gedaald. Daardoor heeft de kritieke droogtetoestand zich inmiddels over vrijwel de hele provincie uitgebreid. Volgens de weersvoorspellingen houdt het warme en droge weer minstens tot eind juli aan. Hoewel lokaal warmteonweders mogelijk zijn, brengen die door hun plaatselijke en vaak hevige karakter doorgaans onvoldoende neerslag om de droogtetoestand structureel te verbeteren. De verwachting is dan ook dat de droogtetoestand de komende weken verder zal verslechteren. De Vlaamse Droogtecommissie besliste daarom op 16 juli 2026 om de droogtestatus op te schalen naar code Oranje en bijkomende maatregelen te nemen om de verdere achteruitgang van waterpeilen te vertragen.
Lage waterpeilen en debieten in de waterlopen vormen een ernstige bedreiging voor fauna en flora in en ook rondom de waterloop. Wanneer een waterloop droogvalt, is de schade aan de soorten die in het water leven evident. Maar ook bij lage debieten wordt het ecosysteem van de waterloop bedreigd door te hoge watertemperaturen, te weinig opgeloste zuurstof en verhoogde blootstelling aan roofdieren bij gebrek aan schuilplaatsen. Het ecosysteem van de waterlopen maakt inherent deel uit van het volledige ecosysteem waarin wij leven en maatregelen zijn dan ook noodzakelijk om het ecosysteem tegen de verdere impact van de aanhoudende droogte te beschermen.
Tijdelijk onttrekkingsverbod onbevaarbare waterlopen
De debieten van nagenoeg alle waterlopen in de provincie Antwerpen daalden inmiddels onder hun ecologische minimumdebiet. Overal kampen de waterlopen met zeer lage waterstanden en zijn sommige waterlopen zelfs volledig drooggevallen. Voorlopig vormen de waterlopen in de polders rond Stabroek, de Antitankgracht afwaarts de N111 en de Afwateringsgracht in Stabroek, de Voorgracht en Hoofdgracht in Antwerpen en het Postelvaartje in Mol nog een uitzondering.
Op basis van de huidige weersvoorspellingen wordt op korte termijn geen herstel van de situatie verwacht. Om de kwetsbare ecosystemen in en rond de waterlopen te beschermen, is een tijdelijk onttrekkingsverbod in deze stroomgebieden dan ook noodzakelijk. Het verbod blijft van kracht zolang de droogte aanhoudt. De waterloopbeheerders in de provincie Antwerpen volgen de situatie nauwgezet op en zullen de droogtetoestand voortdurend evalueren.
De stand van zaken van de onttrekkingsverboden en een interactieve kaart zijn te raadplegen via www.gouverneurantwerpen.be en provincieantwerpen.be.
Wat is een onttrekkingsverbod?
Zo’n verbod betekent dat er geen water uit een onbevaarbare waterloop mag worden opgepompt. Er zijn wel enkele uitzonderingen, zoals voor hulpdiensten bij noodgevallen of voor het drenken van vee dat in de weide staat. De precieze voorwaarden zijn opgenomen in het besluit van de gouverneur.
Het tijdelijk onttrekkingsverbod is niet van toepassing op bevaarbare waterlopen en kanalen, maar onttrekkers dienen zich wel te houden aan de richtlijnen van De Vlaamse Waterweg.
Alternatieve waterbronnen
Door het tijdelijk onttrekkingsverbod worden watervragers gedwongen om te zoeken naar alternatieven. Wie nood heeft aan een alternatieve waterbron kan uitwijken naar mobiele captatiemogelijkheden langs de kanalen. Enkel op afspraak en na aanvraag op Alternatief irrigatiewater voor land- en tuinbouw | Pidpa kunnen landbouwers per meteen terecht op het Waterproductiecentrum (WPC) Westerlo. Vanaf volgende week kunnen landbouwers ook terecht op de WPC’s Herentals, Balen en Grobbendonk. Afhalingen zullen worden gehonoreerd in de mate dat er in de infiltratiebekkens nog voldoende spoelwater beschikbaar is.
Ook hergebruik van bemalingswater kan een nuttig alternatief zijn voor specifieke toepassingen, zij het niet voor landbouwirrigatie omwille van de voedselveiligheid. Volg steeds de geldende regels en wetgeving op die van toepassing zijn voor elk type van alternatieve waterbron.
